6981498050,6977620858 Καλλονή, Τήνος fiorantischristos@gmail.com
Λίγα λόγια για την Τήνο {noPicture}

Λίγα λόγια για την Τήνο

Η Τήνος έχει χαρακτηριστεί ως «νησί της τέχνης και της ομορφιάς», καθώς είναι διάσπαρτη με αριστουργήματα αρχιτεκτονικής. Είναι προικισμένη από τη φύση, αφενός με σπάνια πετρώματα, όπως το πράσινο και λευκό μάρμαρο, ο σχιστόλιθος και ο γρανίτης, και αφετέρου με το περιβάλλον της, το οποίο ευνοεί και διεγείρει το καλλιτεχνικό συναίσθημα. Γι’ αυτό, άλλωστε, «γέννησε» πλήθος καλλιτεχνών που διέπρεψαν τόσο στην αρχιτεκτονική, όσο και στις υπόλοιπες τέχνες.

 

Η ύπαιθρος της Τήνου Μαζί με την αρχιτεκτονική, εξαιρετικό ενδιαφέρον παρουσιάζει και η Τηνιακή ύπαιθρος. Το κλίμα και το περιβάλλον της Τήνου προσδιόρισαν και τη μορφή των χωραφιών, αλλά και καθόρισαν τις ασχολίες των ντόπιων. Έτσι οι χωρικοί μετέτρεψαν τις απότομες πλαγιές σε καλλιεργήσιμο χώρο με τις αναβαθμίδες (ή «σκάλες» στην ντόπια διάλεκτο) που δημιούργησαν, χτίζοντας με ξερολιθιές αναλημματικούς τοίχους, «πεζούλες». Αυτή η συνήθεια υπήρχε στην Τήνο από τα αρχαία χρόνια. Ήδη τον 4ο αιώνα π.Χ. υπάρχουν μαρτυρίες ότι οι κάτοικοι του νησιού συνήθιζαν να δίνουν αυτή τη μορφή, δηλαδή τις στενές λωρίδες γης, στο επικλινές ανάγλυφο του νησιού. Μάλιστα αυτές οι «σκάλες» ονομάζονταν και «τράφοι» (από αναγραμματισμό της αρχαίας ελληνικής λέξης «τάφρος») και σχημάτιζαν φυσικές δεξαμενές νερού ή επιφάνειες προς καλλιέργεια. Μ’ αυτόν τον τρόπο, το έδαφος γίνεται επίπεδο, το χώμα συγκρατείται και δεν παρασύρεται από τις βροχές και στη μέσα μεριά της «σκάλας» φυτεύονται συκιές ή αμπέλια, ώστε να προστατεύουν από τους βοριάδες, αλλά και να συγκρατούν την υγρασία. Η πρόσβαση των αγροτών στα κτήματά τους γίνεται με στενά δρομάκια. Κτισμένα κι αυτά με ξερολιθιές κατά μήκος των συνόρων των χωραφιών, συνήθως με σκαλοπάτια εξαιτίας της κλίσης του εδάφους, προσφέρουν απόλαυση στον επισκέπτη είτε όταν τα διαβαίνει είτε όταν τα παρατηρεί.
 

Τα χωριά της Τήνου
Οι οικισμοί της Τήνου στην πλειονότητά τους δημιουργήθηκαν το 17ο αιώνα. Η διαμόρφωσή τους επηρεάστηκε από ποικίλους παράγοντες. Οι πιο σημαντικοί ήταν τα καιρικά φαινόμενα και οι αέρηδες που επικρατούν στο νησί, η μορφολογία του εδάφους και οι κοινωνικοϊστορικές συνθήκες. Οι επιδρομές μέσω θαλάσσης κατά διάφορες ιστορικές περιόδους ανάγκασαν τους ντόπιους να συγκεντρωθούν στο εσωτερικό του νησιού, χτίζοντας εκεί τους περισσότερους από τους οικισμούς τους. Χτισμένοι στην ενδοχώρα της Τήνου και περικυκλωμένοι από βουνά (όπως τα χωριά Βωλάξ, Πύργος) δεν ήταν ορατοί από τον εχθρό. Σ’ αυτό συνέβαλε και η χρήση του ντόπιου σχιστόλιθου, που υπάρχει άφθονος στο νησί, καθώς και η πυκνότητα με την οποία χτίστηκαν τα σπίτια. Βέβαια, ορισμένοι οικισμοί από αυτούς «κοιτούν» τη θάλασσα (όπως για παράδειγμα τα χωριά Καρδιανή και Ιστέρνια) προφυλαγμένοι, όμως, από την Ανατολή από όπου προερχόταν και ο μεγαλύτερος κίνδυνος. Οι σφοδροί άνεμοι που επικρατούν στο νησί και ιδιαίτερα οι βοριάδες, πιο ισχυροί από άλλα νησιά του Αιγαίου, ώθησαν στο χτίσιμο των χωριών στις μεσημβρινές πλαγιές ως επί το πλείστον. Οι Τηνιακοί τεχνίτες εκμεταλλευόμενοι έξυπνα το ανάγλυφο του εδάφους, προσανατολίζουν έτσι τα χωριά, ώστε να πετυχαίνουν την έκθεσή τους στον ήλιο, καλό αερισμό, αλλά παράλληλα την προστασία τους από τους δυνατούς ανέμους. Όμως, και άλλα καιρικά φαινόμενα συντέλεσαν στη διαμόρφωση του τηνιακού σπιτιού. Η παρουσία δώματος στα σπίτια οφείλεται στην έλλειψη χιονιού και στις έντονες βροχοπτώσεις, ενώ οι καμάρες στα σοκάκια των οικισμών προστατεύουν από τη βροχή και τον ήλιο. Πάντα κοντά σε ρεματιές και σε παρυφές βουνών, οι Τηνιακοί οικισμοί εκμεταλλεύονται την παροχή νερού και τη γονιμότητα των χωραφιών για τις καλλιέργειές τους.

Τέλος, η μορφολογία του εδάφους και τα ντόπια υλικά έπαιξαν σπουδαίο ρόλο στη διαμόρφωση των χωριών και στην οικοδόμηση των σπιτιών με θέση σε σχέση με το ανάγλυφο του νησιού. Η κλίση του εδάφους με τις «σκάλες»-βαθμίδες είχε ως αποτέλεσμα την κλιμακωτή μορφή των χωριών. Τα πετρώματα του νησιού χρησιμοποιήθηκαν ευρέως από τους ντόπιους χτίστες, οι σχιστόλιθοι στους τοίχους των σπιτιών και τις ξερολιθιές, το μάρμαρο στα σοκάκια, αλλά και αλλού, όσο άντεχε η τσέπη του εκάστοτε ιδιοκτήτη.
 

Το Τηνιακό σπίτι
Τα σπίτια στα χωριά του νησιού αποτελούν χαρακτηριστικό δείγμα παραδοσιακής τέχνης. Ξεχωρίζουν για την απλότητα και τη λειτουργικότητά τους. Είναι μικρά με λιγοστά ανοίγματα, τα οποία σπανίζουν στη βορινή όψη. Άλλωστε, αυτό είναι κύριο χαρακτηριστικό της μεσογειακής αρχιτεκτονικής. Στα παλαιά χρόνια, το εξωτερικό των σπιτιών έμενε άβαφο για να μη διαφέρουν από το φυσικό τοπίο. Σήμερα, βάφεται λευκό ή με ανοιχτά χρώματα, βασικά για απολύμανση και αντανάκλαση ηλιακής ακτινοβολίας, ώστε να αποφεύγεται η υπερθέρμανση. Τα οικοδομικά υλικά είναι, κυρίως, το ντόπιο μάρμαρο και ο σχιστόλιθος, ενώ το ασβέστωμα χρησιμοποιείται για χτίσιμο, σοβάντισμα, διακόσμηση ή για την κάλυψη των ρωγμών. Το δάπεδο καλύπτεται με σχιστόλιθους ή με «πατημένο» χώμα.

Πηγή: www.tinos360.gr

 

Πίσω